Academy kalender

« November - 2017 »
M D W D V Z Z
 
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
24
25
26
27
28
29
30
 

BLOG | Het is geen marktwerking, het is géén zorg!

07 november 2016 | Geschreven door: John Greijmans

 

"Ik beloof dat ik de geneeskunst zo goed als ik kan zal uitoefenen ten dienste van mijn medemens. Ik zal zorgen voor zieken, gezondheid bevorderen en lijden verlichten.” Dit is de eerste zin van de eed die alle artsen in Nederland hebben afgelegd. Maar die eed lijkt niet meer van toepassing in Nederland. Een ziekenhuis in Drachten stuurt namelijk nieuwe patiënten naar huis; in 2017 mogen ze dan weer terugkomen. Soortgelijke ontwikkelingen speelden zich ook af in Amersfoort en het Medisch Spectrum Twente. 

 

Een ziekenhuis dat patiënten weigert, hoe kan dat? Wellicht verassend, maar het is dit keer eens niet de schuld van de marktwerking, want er is geen sprake van de markt in de zorg! 

 

Maar iedereen spreekt toch over marktwerking in de zorg?

Dat klopt, maar dat betekent niet dat die markt er is. In de economie wordt een markt omschreven, als een (virtuele) plaats waar aanbieders en vragers van een product elkaar ontmoeten en waar als gevolg daarvan een prijs en transactie tot stand komt. 

 

De aanbieders in de zorg zijn bijvoorbeeld de ziekenhuizen en de vragers zouden dan de patiënten zijn. Maar hier lopen we al tegen een aantal problemen aan. In een normale markt betaalt de vrager de prijs. In de zorg is dat echter grotendeels de verzekeraar.  Maar het is nog complexer: de patiënten bepalen de vraag niet of nauwelijks. Dat doen de aanbieders die zowel de diagnose stellen als de therapie bepalen. 

 

Afnemers die niet betalen en aanbieders die de vraag bepalen. Vraag en aanbod zijn diffuse begrippen in de zorg. Maar de prijs dan? De verzekeraars betalen immers de rekening, dus er is wel sprake van een prijs dan. Ja en vooral nee! 

 

De zorg in Nederland heeft alle kenmerken van een planeconomie

Ziekenhuizen moeten van verzekeraars jaarlijks vooraf inschatten hoeveel zorg hun patiënten afnemen. Deze inschatting fungeert dan als een hard budget. Overschrijdt het ziekenhuis dit budget, dan krijgt het geen geld extra en zijn er twee mogelijkheden: gratis zorg verlenen of patiënten weigeren. 

 

Wettelijk zijn zorgverzekeraars verplicht de zorg voor verzekerden te regelen, door voldoende in te kopen en voldoende te vergoeden. Patiënten weigeren mag dus niet. Zorgverzekeraars leggen daarom ziekenhuizen de plicht op om – onbetaald – patiënten te behandelen als zij hun budget hebben overschreden. Patiënten naar huis sturen mag niet, maar gratis zorg leidt tot exploitatietekorten en zelfs faillissementen. 

Maar als er alleen over een budget gesproken wordt, waarom hebben we dan nog prijzen? Zorgverzekeraars zijn inderdaad nauwelijks  geïnteresseerd in de tarieven voor medische handelingen. Het budget is leidend, en de tarieven mogen worden bepaald door het ziekenhuis zelf. Het resultaat zijn onverklaarbaar grote prijsverschillen tussen de verschillende ziekenhuizen. 

 

Dus we zijn weer terug bij af?

Ondanks de stelselwijziging, in 2006  ingevoerd door Minister Hans Hoogervorst (VVD) is van marktwerking geen sprake. Minister Edith Schippers (ook VVD) wilde enkele jaren geleden de groei van de zorguitgaven afremmen en bepaalde dat de branche jaarlijks maximaal 1 procent mag groeien. De zorgsector koos voor de eenvoudigste oplossing en zette een rem op de uitgaven: ziekenhuizen moeten binnen budget blijven en desnoods gratis zorg verlenen. 

 

Maar eenzijdig het risico van overschrijdingen bij ziekenhuizen leggen, die dat wellicht (op termijn) niet kunnen dragen, leidt tot een patiëntenstop en wachtlijsten. Daarmee houden zorgverzekeraars zich niet aan hun wettelijke verplichting voldoende zorg in te kopen en voldoende zorg te vergoeden. 

 

Budget-denken is dus geen goed middel om de uitgavengroei in de zorg binnen de perken te houden. In een volgende blog zal ik mijn ideeën uit de doeken doen over hoe dat wel zou kunnen.  

 

John Greijmans

Tags: Management