Blogs van John

John Greijmans is interimmanager en consultant. 

Het Belang van de Stakeholder en de Brexit

Het kenmerk van zowel het besturen van een organisatie op microniveau, en een land op macroniveau is dat je rekening houdt met het belang van zoveel mogelijk mensen. Iets wat de premier van het Verenigd Koninkrijk nog niet helemaal begrijpt.

 

 

Wie heeft het voor het zeggen in een bedrijf of organisatie? Op het eerste gezicht zullen veel mensen antwoorden dat dat bij een bedrijf de directie is, en bij een vereniging of stichting het bestuur. Maar is dat wel waar? Uiteraard is het zo dat de directie van een onderneming doelen stelt en die wil realiseren. Maar de vraag dan is, op basis waarvan bepalen ze die doelstellingen?

De Amerikaanse consultant Peter Drucker schreef in 1988 dat er binnen een organisatie geen resultaten worden behaald of doelstellingen gerealiseerd. Het resultaat van een bedrijf is bijvoorbeeld een tevreden klant, en van een ziekenhuis is het een genezen patiënt. Ook in andere te bedenken voorbeelden komt het woord organisatie en bedrijf niet voor. Als we willen weten wie het voor het zeggen heeft in een onderneming moeten we dus buiten die organisatie zelf kijken.

Hier wil ik daarom het begrip stakeholder of belanghebbende introduceren. Stakeholders zijn (groepen van) mensen die een bepaald belang hebben in of bij een bedrijf of organisatie. Dat kunnen interne belanghebbenden zijn zoals management en medewerkers, of externe stakeholders, zoals klanten, eigenaren en ook, binnen het kader van maatschappelijk ondernemen, de maatschappij als geheel. Al deze stakeholders hebben hun eigen doelstellingen die ze graag door de organisatie gerealiseerd zien worden, en deze belangen kunnen met elkaar in strijd zijn. Zo willen aandeelhouders lage kosten, wat niet altijd te rijmen is met werknemerswensen voor hoge lonen.

Stakeholders hebben een bepaalde machtspositie. Zo kunnen klanten naar de concurrent gaan en kan de overheid wet- en regelgeving uitvaardigen. Maar die macht is niet voor alle stakeholders even groot. De positie van werknemers georganiseerd in vakbonden is bijvoorbeeld veel sterker dan die van leveranciers in een sterk concurrerende markt. De taak van het management van een organisatie is het om al deze doelstellingen en machtsposities, inclusief die van henzelf, tegen elkaar af te wegen en een bepaalde koers uit te zetten.

Maar wat heeft dit alles te maken met de Brexit?

Feit is dat er in het Verenigd Koninkrijk (VK) een referendum is geweest, en dat de uitkomst daarvan is om uit de Europese Unie (EU) te treden. Het probleem is echter dat niemand destijds heeft uitgelegd wat dat “leave” concreet zou inhouden. Met andere woorden, tegen wat hebben de kiezers ja of nee gezegd? Op basis van deze discutabele uitslag stelt Boris Johnson echter dat hij een harde Brexit wil en de banden met de EU volledig wil verbreken.

Johnson houdt daarbij echter geen rekening met de wensen van een groot aantal stakeholders. Allereerst was er een relatief grote meerderheid van de keizers die wilde blijven. Daarnaast hebben twee landen binnen het VK, Wales en Schotland, in meerderheid “remain” gestemd, en willen de Noord-Ieren niet  het risico lopen weer naar het tijdperk van de “troubles” terug te keren.

Uiteraard kan Johnson, als één van de stakeholders, zeggen dat hij de macht heeft zijn harde Brexit door te drijven. Zo dat het geval is, zou hij dat inderdaad kunnen doen. Maar helaas werkt dat niet zo in een democratie. In een democratie is het namelijk niet zo dat de meerderheid – heb je die (nog) wel Boris?- bepaalt wat er gedaan wordt. Dan zou er namelijk geen sprake zijn van een democratie, maar van een dictatuur van de meerderheid. Het was nota bene de Engelsman Jeremy Bentham die in de achttiende eeuw al zei dat het de taak van de overheid was om te zorgen voor “the greatest amount of happiness, for the greatest number of people”.  

Tussen de twee uitersten van een keiharde Brexit en het volledig en voor altijd lid blijven van de EU zijn er vele mogelijkheden, en het is de taak van de bestuurder van het VK om te zorgen dat er een Brexit wordt gekozen die tegemoet komt aan de wensen van zoveel mogelijk stakeholders, en dat is meer dat alleen Boris Johnson.

John Greijmans